Gelişim Bülteni #120: Alışkanlıkların Potansiyelini Sınırlıyor Mu?
- Ayça Karaman
- 30 Mar
- 3 dakikada okunur
Sevgili yol arkadaşım,
Birkaç ay önce Paterson adlı filmi izledim ve tam bir hayal kırıklığına uğradım!
Paterson genelde şöyle anlatılır:
“Sıradan hayatın güzelliği.”“Basitliğin şiiri.”“Minimalist huzur.”
Evet, bir yönüyle doğru ama bana göre filmin konuşulmayan hikâyesi şu:
Otomatik pilota geçmiş bir adamın hayatın içinde sessizce kayboluşu.
Paterson:
• Aynı saatte kalkar
• Aynı otobüsü sürer
• Aynı yolda yürür
• Aynı bara gider
• Aynı hayata uyanır
Öte yandan derin bir iç dünyası vardır. Hassastır. Gözlemcidir. Şiir yazar. Tutkulu bir tarafı vardır.
Yani içinde bir evren olduğunu hissederiz ama o evren film boyunca asla ortaya çıkmaz. Dünyayla paylaşmaz. Paterson, sadece hayatı idare eder.
Bu idare etme hâli, modern insanın en yaygın dramıdır.
İçinde bir evren varken, hayatı otomatikte yaşamak.
Hazırsan, bugün sana bu otomatik pilottan çıkıp hayatını bilinçli seçmeni sağlayacak bir yolculuğa eşlik etmek isterim.
Bilişsel Tasarruf
İnsanlar, önlerine bir seçenek konmazsa varsayılanı seçer. Bu beynimizin tasarruf etme yöntemidir.
Yani:
• Değiştirmemek
• Dokunmamak
• Olduğu gibi bırakmak
• Sorgulamamak
Beyin bunu neden yapar?
Çünkü yeni bir karar risk, risk stres, stres ise tehdit demektir.
Beyin bizi bilinmeyenin tehditlerinden korumak ister ama bazen korurken bir fanusa hapseder.
Buna “bilişsel tasarruf” diyebiliriz.
Beyin, sürekli düşünmemek için davranışlarımızı otomatikleştirir ve müdahale etmezsek bizi döngüye sokar:
Aynı iş
Aynı rutin
Aynı tepkiler
Aynı korkular
Aynı ertelemeler
Dışarıdan bakınca her şey stabil görünür. Hatta böyle zamanlarda insanlar hayatımıza bakıp neden şikayet ettiğimizi bile anlamazlar.
Biz ise içeriden bakınca bir şeyler yanlışmış gibi hissederiz. Sanki böyle olmamalı deriz ama nasıl olacağını da pek bilmeyiz.
Tanıdık geldi, değil mi?
Status Quo Bias
Davranışsal ekonomide status quo bias yani mevcut durumu koruma yanılgısı (eğilimi) diye bir kavram vardır.
İnsanlar, koşullar kötü bile olsa bildiği hayatta kalma yolunu seçer. Çünkü bilinmeyen korkutur.
O yüzden:
• Sevmediği işte kalır
• Tükenmiş ilişkide kalır
• Yarım hayallerle yaşar
• Ertelenmiş hayatlara razı olur
...ve buna “gerçekçilik” der.
Sıradanlık mı, Otomatiklik mi?
Sıradan olan her zaman kötü demek değildir.* Sıradanlık bilinçliyse güzeldir. Otomatiklik bilinçsizse tüketir.
Bir kahveyi keyfine vararak içmek, sıradan ama canlı bir eylemken,aynı kahveyi önümüze konduğu için öylesine içmek, otomatik ve boş bir eylem olabilir.
Mesele hiçbir zaman eylemin büyüklüğü değildir.
Mesele niyettir.
*Sıradanın kötü olmadığını anlatmayı başaran film, Perfect Days bence, Paterson değil.
Küçük Çıkış Kapısı
Eğer her şeyin sıradan, tatsız ve renksiz olduğu hissine kapılıyorsan, bu hafta seni küçük ama etkili bir yolculuğa davet ediyorum.
Büyük kararlar almana, hayatını baştan kurmana gerek yok.Varsayılan moddan çıkmak için devrim gerekmez.
Sadece şunlardan birini seçmen ve uygulaman yeter:
☑️ Her gün otomatik yaptığın bir şeyi bilinçli seçmek→ Kahveni gerçekten oturup tadını alarak içmek. Telefona bakmadan.
☑️ Sana iyi gelmediğini bildiğin bir şeyi bilinçli bırakmak→ Zorunluluktan gittiğin bir buluşmayı iptal etmek.
☑️ Bir şeye “hayır” demek→ Yorulmuşken ekstra bir sorumluluk almamak.
☑️ Uzun süredir ertelediğin bir hayaline 15 dakika ayırmak→ Yazmak, öğrenmek, plan yapmak için küçük bir zaman açmak.
☑️ Bir rutini bilinçli olarak kırmak→ Eve başka bir yoldan dönmek. Akşamını farklı geçirmek.
Küçük bir değişiklik, zihni uyandırır.Küçük bir farkındalık, ruhu canlandırır.
Var mısın varsayılan modun dışına bir adım atmaya?
Gelecek hafta çok kritik bir yere geliyoruz.
İstediğimizi söylediğimiz hayatla, gerçekte yaşadığımız hayat arasındaki farkı ele alacağız.
Çünkü insanın gerçek öncelikleri, sözlerinde değil, takviminde görünür.
Haftaya bir sonraki bölümde görüşmek üzere,
Ayça
Duyurular
Yeni yılda dönüşüm kiti seni bekliyor.
Online Gelişim Grubu yılın son kayıtları!
Bu içerikte komisyonlu link bulunabilir. #işbirliği #ortaklık #reklam
